Korku Filmlerini Sevmeyen Birinin Korku Sinemasıyla İmtihanı

Korku Filmlerini Sevmeyen Birinin Korku Sinemasıyla İmtihanı

Köşe Yazısı

Doğa

Popüler kültürün kayda değer tarafına dair bir yorum.

Korku filmlerini sevmeyenlerdenim. Hatta bugüne kadar bu türle arama mesafe koymak için pek de geçerli bir sebebim yoktu. Korkmak istemiyordum, dolayısıyla korku filmi izlemek de bana pek anlamlı gelmiyordu. Bir insanın kendi isteğiyle korkmak için sinemaya gitmesini uzun süre dünyanın en saçma şeylerinden biri olarak gördüm. Elbette herkesin sinemadan beklentisi farklı olabilir ama benim için bir filmi izlemek, hikayesine kapılmak, karakterlerini anlamak, bittikten sonra üzerine düşünmek demekti. Peki, insan neden kendisini korkutacağını bile bile bir filmin karşısına geçerdi?

Bu sorunun cevabını hala tam olarak bulabilmiş değilim. Fakat arkadaş grubumuzla düzenli sinema geceleri yapmaya başladığımızdan beri kendimi sık sık korku filmlerinin önünde buluyorum. Üstelik bizim sinema gecelerimizin ilk tercihi de çoğunlukla bu filmler oluyor. Ben de gruba ayak uydurmak adına, içimden pek gelmese bile, “Tamam, gidelim.” diyorum. Böylece bir zamanlar uzak durduğum bu dünyanın içine, biraz mecburiyetten, biraz da meraktan adım atmış oldum.

Geçen yıl Backrooms ile ilk korku filmi deneyimimi yaşadım. Gerçi film bittiğinde kendime gerçekten bir korku filmi izleyip izlemediğimi sormuştum. Çünkü beni asıl meşgul eden şey korkmak değil, ne izlediğimi anlamaya çalışmaktı. Olay örgüsünü çözümleyememiş, filmden bir sürü soru işaretiyle çıkmıştım. Ne anlatılmak isteniyordu? Bütün bunlar neden yaşanmıştı? Benim fark etmediğim bir ayrıntı mı vardı, yoksa hikayenin içinde özellikle cevapsız bırakılan şeyler mi bulunuyordu?

Belki de sorun bendeydi. Belki korku filmlerinden, başka türlerden beklediğim şeyleri beklemek anlamsızdı. Her hikayenin bir yere bağlanmasını, her ayrıntının bir anlam taşımasını, finalde zihnimdeki parçaların bir araya gelmesini istiyordum. Oysa bazı korku filmleri, izleyicisine cevap vermekten çok onu belirsizliğin içinde bırakmayı tercih ediyor olabilir. Bazen korkunun kendisi, açıklanamayan şeylerde saklıdır. Yine de ben, bir hikayenin karşısında durup düşünmeden edemeyenlerdenim. Bir film bittikten sonra yalnızca ne hissettiğimi değil, neden öyle hissettiğimi de merak ediyorum.

Tam bu noktada, korku sinemasına ilişkin fikrimi değiştiren filmlerden biriyle karşılaştım: Obsession. Kardeşimin film hakkındaki övgüleri, sinemaya giderken duyduğum heyecanı artırmıştı. Bu kez karşıma ne çıkacağını merak ediyordum. Filmden beklentim yalnızca korkmak değildi; anlatılan hikayenin beni içine çekmesini de istiyordum. Nitekim Obsession’ın temasını gerçekten sevdim. Özellikle hikayenin gerçek hayatta karşılığı olabilecek bir meseleden beslenmesi, beni doğaüstü açıklamalardan çok daha fazla etkiledi. Bir de gerilimin yükseldiği anlarda kullanılan ani korkutmalar vardı. Yerinde kullanıldıklarında, hikayenin akışını bozmadan izleyiciyi hazırlıksız yakaladıklarında, işe yaradıklarını kabul etmeliyim. Demek ki mesele yalnızca korkmak değilmiş; korkunun nasıl ve ne zaman yaratıldığı da önemliymiş.

Obsession sayesinde korku filmlerine karşı olan önyargım biraz olsun kırılmıştı. En azından artık bu türün bütün örneklerini aynı kefeye koymuyordum. Fakat asıl ilginç olan, bir filmden keyif almanın başka, o filmin neden işe yaradığını düşünmenin başka bir şey olduğunu fark etmemdi. Beni etkileyen şey yalnızca gerilim değildi. Filmin kurduğu fikri, bu fikrin karakterlerin davranışlarını nasıl şekillendirdiğini ve anlatılanların gerçek hayatta hangi duygulara karşılık gelebileceğini de düşünüyordum. Belki de ben, korku filmlerinde bile hikayenin kendisinden çok, hikayenin ardında ne olduğuyla ilgileniyordum.

Derken sıra Other Mommy’ye geldi.

Filmin daha giriş sahnesinden itibaren doğrudan konuya dalması beni şaşırttı. Uzun bir hazırlık, tehdidi uzaktan hissettiren sahneler ya da olayların yavaş yavaş açıklanmasını beklerken kendimi hikayenin tam ortasında buldum. Bu tercih, bir yandan merakımı canlı tuttu; diğer yandan filmin ilerleyen bölümlerinde anlatının nereye varacağını düşünmeme neden oldu. Çünkü bir hikaye ilk dakikalarından itibaren kartlarını açmaya başladığında, sonrasında izleyiciyi şaşırtmak ve gerilimi aynı seviyede tutmak için daha fazlasını yapmak zorunda kalıyor.

Other Mommy, Josh Malerman’ın Incidents Around the House adlı korku romanından uyarlanmış bir film. Hikayenin merkezinde, annesine benzeyen tekinsiz bir varlıkla karşılaşan küçük Bela bulunuyor. Fakat bana kalırsa filmi yalnızca evin içine giren doğaüstü bir tehdidin hikayesi olarak okumak, anlatının asıl ilginç tarafını gözden kaçırmak olur. Çünkü burada korkutucu olan, yalnızca bir canavarın varlığı değil; tanıdık olanın bir anda yabancılaşması. Bir çocuğun annesine benzeyen bir varlıkla karşılaşması, annelik ve güven duygusunun iç içe geçtiği oldukça rahatsız edici bir fikir.

İnsan, kendisini güvende hissettiği kişiden neden korksun? Daha da önemlisi, korktuğu halde ona neden yaklaşsın? Bence filmin üzerinde durulmaya değer tarafı tam da burada başlıyor. Çocuğun sevgi ve ilgi ihtiyacı, doğaüstü bir varlığın tehdidiyle birleştiğinde ortaya yalnızca korkutucu bir görüntü değil, aynı zamanda duygusal açıdan da huzursuz edici bir durum çıkıyor. Çünkü bazen korkunun en etkili hali, tamamen yabancı bir şeyden değil, çok iyi tanıdığımızı düşündüğümüz bir şeyin değişmesinden doğuyor.

Ne var ki bir fikrin etkileyici olması, filmin onu baştan sona aynı başarıyla işleyebildiği anlamına gelmiyor. Other Mommy’nin başlangıçta kurduğu merak duygusunun ilerleyen bölümlerde aynı güçle devam ettiğini düşünmüyorum. Ani korkutmalar ve görsel açıdan çarpıcı sahneler zaman zaman etkili olsa da bunların sıklaşması, bir noktadan sonra atmosferin önüne geçebiliyor. Üstelik film, başlangıçta gizemli olan varlığı ve onunla ilgili soruları açıklamaya başladıkça, benim en çok merak ettiğim şeyin bir kısmını da ortadan kaldırıyor.

Uluslararası eleştirilerde de filmin özellikle bu yönü tartışılıyor. The Guardian eleştirmeni Benjamin Lee, filmin görsel açıdan ürpertici anlarını ve Jessica Chastain’in performansını teslim ederken anlatının giderek zayıfladığını düşünüyor. TheWrap yazarı William Bibbiani ise başlangıçtaki belirsizliğin zamanla daha açıklayıcı bir doğaüstü anlatıya dönüşmesinin korkunun gücünü azalttığına dikkat çekiyor. Aslında bu eleştiriler, benim filmden çıkarken zihnimde beliren sorularla da örtüşüyor: Her şeyi anlamak zorunda mıyız? Peki, bir filmi anlamaya çalışırken onun gizemini ortadan kaldırıyor olabilir miyiz?

Bu soruların kesin bir cevabı olduğunu düşünmüyorum. Bir filmin her şeyi açıklaması, onu mutlaka daha iyi bir film yapmaz. Hatta bazen bir hikayenin cevapsız bıraktığı sorular, izleyicinin film bittikten sonra da onunla ilgilenmesini sağlar. Fakat belirsizlikle anlatım eksikliği arasında da ince bir çizgi var. İzleyicinin düşünmesine alan açmak başka, onu hikayenin dışında bırakmak başka. Benim için önemli olan, film bittiğinde bütün sorularımın cevaplanmış olması değil; en azından sorduğum soruların filmin dünyasında bir karşılığının bulunduğunu hissedebilmek.

Yönetmen Rob Savage’ın önceki filmlerini düşündüğümüzde de bu tartışma daha anlamlı hale geliyor. Özellikle Host ile korkuyu son derece sınırlı bir mekanda, görüntülü görüşme ekranlarının içinde kurması, onun teknik imkanları gerilimin bir parçasına dönüştürme becerisini gösteriyor. The Boogeyman‘de de aile içindeki kırılganlıklar ve çocukların korkuları doğaüstü bir tehditle birleşiyor. Other Mommy ise bu kez aynı korku duygusunu anne-kız ilişkisi üzerinden kurmaya çalışıyor. Dolayısıyla Savage’ın sinemasında yalnızca izleyiciyi aniden irkiltmek değil, gündelik hayatın içindeki güven duygusunu bozmak gibi ortak bir damar olduğunu söylemek mümkün.

Yine de bir korku fikrini bulmakla onu etkili bir filme dönüştürmek arasında önemli bir fark var. Other Mommy’nin çıkış noktası, üzerinde uzun uzun düşünülebilecek kadar güçlü fakat filmin görsel korkuya ve açıklayıcı anlatıma yöneldiği anlarda, bu fikrin duygusal derinliğinin zaman zaman geri planda kaldığını düşünüyorum. Belki de beni asıl etkileyebilecek şey, canavarın nasıl göründüğünden çok, bir çocuğun neden böyle bir varlığın ilgisine ihtiyaç duyduğunu daha fazla hissetmek olurdu.

Bütün bunları söylerken korku sineması hakkında kesin yargılar verecek kadar deneyimli olduğumu iddia edemem. Hala bu dünyanın dilini öğrenmeye çalışan, bazı filmlerden ne anlaması gerektiğini sorgulayan bir izleyiciyim. Belki de bu nedenle izlediğim filmleri yalnızca türün kendi kuralları içinde değerlendirmek yerine, bende bıraktıkları duygular ve düşünceler üzerinden anlamlandırmaya çalışıyorum. Bunun bir eksiklik mi yoksa kendime ait bir izleme biçimi mi olduğunu henüz bilmiyorum. Ama artık korku filmi izlemeyi baştan anlamsız bulmuyorum. İnsan bazen korkmak, bazen şaşırmak, bazen de kendisini rahatsız eden bir düşüncenin peşine düşmek için sinemaya gidebilir. Üstelik korku, yalnızca karanlık koridorlardan, ansızın ortaya çıkan yüzlerden ya da açıklanamayan varlıklardan ibaret değil. Bazen en korkutucu şey, sevgiyle güvenin birbirine karıştığı bir yerde neyin gerçek olduğunu anlayamamaktır.

Belki de ben korku filmlerini sevmeye başlamadım henüz. Ama en azından artık neden izlediğimi sorgulamadan bir korku filminin karşısına oturabiliyorum. Sonrasında ise her zamanki gibi düşünmeye devam ediyorum. Sanırım benim için sinemanın asıl keyfi de burada başlıyor: Film bittiğinde ışıklar yanıyor, herkes salondan çıkıyor ama insanın zihnindeki hikaye biraz daha devam ediyor.

Rezerve / Köşe Yazıları

Doğa’nın Kaleminden

YAZI ARŞİVİ
Popüler kültürün kayda değer tarafı. Rezerve

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir